Eufemistycznie mówiąc wiek XX przebiegał w Europie co najmniej burzliwie. Po euforii z odzyskanej wolności, Polska, położona na skrzyżowaniu szlaków i interesów nie uniknęła problemów i destrukcji, jakie niosła polityka międzynarodowa. Toteż po zniszczeniu przez wojnę i długoletniej destrukcji w objęciach komunizmu odzyskanie niezależności graniczyło z cudem. W porównaniu z innymi, swobodnie rozwijającymi się państwami Europy, komunizm przyniósł zamrożenie stosunków ekonomicznych i społecznych. A kiedy prysł, konieczność szybkiego dogonienia nowoczesnego świata przysporzyła problemów i tak już umęczonym ludziom. Była to ostatnia Wielka Zmiana jaka zwaliła się na Polskę w tamtym wieku, równo 20 lat temu.
Stwierdzenie, że żyjemy w wyjątkowych dla historii Polski czasach zyskało rangę banału, a nie pociągnęło za sobą żadnej poważniejszej próby stworzenia dokumentu fotograficznego tak znaczącego okresu. Pozostaniemy więc w przyszłości skazani na przypadkowe zapisy wydarzeń politycznych, na analizy socjologiczne i cyfry. Nie będziemy dysponować obrazem dla poparcia naszej przyszłej wiedzy i wyobrażeń.

Fotografia z cyklu ''Miasteczko'', fot. Witold Krassowski

Fotograf będący świadkiem zjawisk o takiej skali, nie powinien przegapić podobnej okazji. Zmian wokół nie brakowało, był tylko kłopot z wyborem. Usiłowałem trzymać się z dala od bieżących wydarzeń politycznych, używając ich wyłącznie jako okazji do zilustrowania postaw i oczekiwań społecznych. Starałem się oddać atmosferę tamtej epoki, z definicji przejściowej, stworzyć rodzaj syntetycznych portretów grup społecznych, uważając je za bardziej charakterystyczne niż ulotne wydarzenia. Obraz sytuacji społecznej zawarty w tym albumie, jest prawdziwy dla lat 1989–97, kiedy zdjęcia powstawały.

Fotografia z cyklu ''Miss Polonia'', fot. Witold Krassowski

Zastanawiając się nad zasięgiem i rangą przemian, zdecydowałem się na pokazanie rzeczywistości w czternastu wybranych obszarach życia, które w skrócie scharakteryzować można następująco:
1989 – wybory – ludzie deklarują chęć uczestnictwa w sprawach państwa, fotografie pokazują nastrój tamtych dni, ludzi "ockniętych z letargu";
Miasteczko – skutek reform, gwałtownego obniżenie poziomu życia, dla wielu ludzi, koniec ery komunizmu jest końcem bezpiecznego świata;
Stocznia – paradoks klasy robotniczej – ona obaliła stary system ale w nowym utraciła rolę polityczną; wielki przemysł upada;
Wieś – zanik chłopstwa, jego kultury i mentalności, zanik kultury konia roboczego, ludzie nie chcą żyć na wsi, uciekają do miasta, które tchnie życiem i Wielkim Światem;
Przybysze – otwarcie de facto granic obozu – początek wędrówki ludów na Zachód;
Miss Polonia – desperacka walka kobiet na prowincji o ucieczkę od szarego życia,
Przejście podziemne – indywidualna przedsiębiorczość małej skali, kapitalizm "łóżkowy" narodziny wolnego rynku i niczym nie skrępowanego handlu
Zadymy/manifestacje – odzyskanie swobód politycznych – ludzie nareszcie mogą wyrazić wszystko na ulicy;
Disco polo – rynek dyktuje kulturę: przejście z rodzimego folkloru na kulturę disco jako kulturę ludową; masowość zjawiska zadziwiła samych twórców;
Cud – religijność ludowa, potrzeba otuchy, mentalność bigoterii;
High life – pionowa ruchliwość społeczna, nowa kasta – świeży pieniądz, stare nawyki
Skręt w lewo – nostalgia i pozycja emerytów, zacieranie wiedzy o PRL i powstawanie mitów, złuda powrotu do bezpiecznego życia;
Depresja – trudna sytuacja ludności popegeerowskiej, bezradność na Żuławach;
Skręt w prawo – nowa prawica jako odbicie dążeń 30% wyborców, poszukiwanie nowych przywódców – AWS i jej przewodniczący.

Fotografia z cyklu ''Wieś'', fot. Witold Krassowski

Zjawiska te, moim zdaniem, składają się na dość dokładny obraz przemian, które w tym okresie obejmowały całość społeczeństwa. Od mniej więcej końca lat 90-tych dało się odczuć rozczłonkowanie interesów, poszczególne grupy ewoluowały każda na swój sposób. Jedną z cech tamtej i obecnej epoki jest przyspieszone uczenie się społeczeństwa o sobie samym, wyzbywanie się mitów na własny temat, zapominanie, albo nawet wypieranie wspomnień. Działając poprzez fotografię nie starałem się nawet oddać całej złożoności wymienionych zjawisk, a jedynie przechować w pamięci nastrój tamtych dni.


Tytuł: Powidoki z Polski
Objętość: 224 str., 101 fotografii czarno-białych
Zdjęcia: Witold Krassowski
Teksty polskie: Sławomir Mizerski (Polityka)
Teksty niemieckie: Thomas Urban
Wstęp: Jacek Żakowski
Opracowanie graficzne i projekt: Honorata Karapuda
ISBN: 978-83-910577-1-1
Wydawca: ekpictures, 2009
Cena: 129 zł

Więcej informacji: www.powidokizpolski.pl

Zobacz także:
Recenzja: Joe McNally –"Uchwycić moment" – sekrety pracy jednego z najlepszych światowych fotografów
Recenzja: "Ze świata" – album fotograficzny Ryszarda Kapuścińskiego
Recenzja: "Światłoczuły" – album fotograficzny Tomka Sikory
Recenzja: "Makijaż fotograficzny" – E. Sokólska, J. Grąbczewski
Recenzja: Michael Freeman – "Kolor"
Recenzja: Bryan Peterson, "Czas naświetlania bez tajemnic"
Recenzja: Marek Sutkowski, "Nikon System tradycyjny i cyfrowy"
Recenzja: Michael Freeman, "Krajobrazy i przyroda"
Recenzja: Michael Freeman, "Fotografia zbliżeniowa"
Recenzja: Robert Thompson, "Naucz się dobrze fotografować makro i szczegóły"
Recenzja: "Sekrety cyfrowej ciemni Scotta Kelby’ego"
Recenzja: Album: "AKT – naucz się fotografować kreatywnie"
Recenzja: Daniel Lezano, Bjorn Thomassen: "Fotografia portretowa – 100 rad i pomysłów
Recenzja: Bryan Peterson, "Ekspozycja bez tajemnic"
Recenzja: Guy Edwardes, "Krajobrazy – 100 rad i pomysłów"
Recenzja: Rostislav Stach, "Fotołowy – naucz się fotografować zwierzęta na łonie natury”
Recenzja: "Sekrety mistrza fotografii cyfrowej. 195 ujęć Scotta Kelby'ego" – o robieniu zdjęć praktycznie
Recenzja: Marek Górecki, "10 projektów w cyfrowej ciemni fotograficznej"
Recenzja: Roderick Macdonald, "Akty. Fotografia cyfrowa dla profesjonalistów."