Drugi to zastosowanie odpowiedniej głowicy do panoram, takiej za pomocą, której będziemy dokonywać obrotu nie względem osi przechodzącej przez gwint w korpusie aparatu, ale względem osi przechodzącej przez źrenicę wejściową obiektywu. Taki obrót całkowicie wyeliminuje błąd paralaksy.
Chcąc mieć zatem pewność, że praca w terenie zaowocuje uzyskaniem odpowiedniej panoramy, a wykonane zdjęcia składowe nie będą wymagały poprawki warto zaopatrzyć się w statyw oraz specjalną głowice do panoram (ang: QTVR head ). Statyw pozwoli nam na uzyskanie długich czasów, a więc przymknięcie przysłony, tak aby głębia ostrości była duża. Korzystając ze statywu możemy używać najniższych dostępnych ISO, a więc uzyskać najmniejsze szumy i najlepszą jakość obrazu. Dobór statywu zależy od naszych preferencji – wiadomo, że im cięższy statyw, tym stabilniejszy, ale i trudniejszy do noszenia. Jeśli mamy być mobilni należy wybrać kompromis pomiędzy wagą a stabilnością. Godne uwagi są statywy z włókna węglowego, które przy dużej stabilności są bardzo lekkie i wytrzymałe. Podstawową wadą takich statywów jest niestety bardzo wygórowana cena. Jeśli kupujemy statyw, który będziemy chcieli również wykorzystywać do tworzenia panoram, a preferujemy głowice kulowe, warto pamiętać aby głowica statywowa miała dwa niezależne pokrętła – jedno do blokowania aparatu, a drugie do blokowania obrotu dookoła pionowej osi. Z kolei głowica do panoram powoduje, że mamy pewność, iż w procesie obróbki i sklejania składowych zdjęć poszczególne fotografie będą do siebie pasowały jak ulał.

Aparat fotograficzny zamocowany na głowicy do panoram firmy QTVRheads. Zarówno pionowa, jak i pozioma oś obrotu przechodzi przez jeden punkt wewnątrz obiektywu a nie przez mocowanie w korpusie.

Producenci wszystkich aparatów mocowanie do statywu umieszczają w korpusie aparatu. Jesteśmy przyzwyczajeni do takiego rozwiązania i jest ono bardzo wygodne. Problem polega niestety na tym, że jeśli chcemy wykonać zdjęcia panoramiczne – aparat do statywu musimy przymocować w zupełnie innym miejscu. Miejsce mocowania aparatu, a zarazem miejsce, przez które przechodzi oś obrotu aparatu musimy przesunąć względem tego, co przewidział producent aparatu. Właśnie panoramiczne głowice powodują, iż pionowa oś obrotu przecina oś optyczną obiektywu, a pozioma oś obrotu krzyżuje się z osią pionową w źrenicy wejściowej. Tu podobnie, jak w przypadku statywów, należy zdecydować się na kompromis pomiędzy wagą a stabilnością. Z jednej strony na rynku mamy drogie i ciężkie, ale bardzo precyzyjne i stabilne głowice. Z drugiej głowice na tyle stabilne i lekkie, że z powodzeniem możemy zabrać je w każdą podróż – podobnie jak w przypadku statywu. Pytanie, czy będziemy ten sprzęt tylko wyjmować z samochodu, aby zrobić panoramę, czy planujemy wszystko nosić w plecaku.
Ostatnim krokiem w tworzeniu panoramy będzie ustalenie ekspozycji, tak aby najjaśniejsze i najciemniejsze miejsca naświetlone były w optymalny sposób. Jeśli naświetlimy wszystkie zdjęcia, tak aby najjaśniejszy fragment panoramy był naświetlony prawidłowo - cała reszta będzie za ciemna. Jeśli naświetlimy, tak aby najciemniejsze partie miały prawidłową ekspozycje - najjaśniejsze będą „przepalone”. Musimy wiec sami tak dobrać parametry, aby ekspozycja była optymalna. Wtedy najjaśniejsze partie będą delikatnie prześwietlone, a najciemniejsze delikatnie niedoświetlone. Wszystko będziemy w stanie uratować podczas wywoływania pliku RAW. Gdy rozpiętość tonalna jest bardzo duża - zawsze możemy pokusić się o wykorzystanie techniki HDR. Po spełnieniu powyższych wymagań wykonujemy serię zdjęć, tak aby między kolejnymi fotografiami była zakładka pozwalająca na późniejsze sklejenie wszystkich zdjęć w jedno.

Jezioro Pukaki i Alpy południowe – Nowa Zelandia - panorama sklejona z 8 pionowych kadrów o łącznej rozdzielczości około 80 Mpix.

Ważną rzeczą, o której powinniśmy pamiętać wykonując panoramy jest ustawienie aparatu w pionie w tzw. portretowym ułożeniu - i tak po sklejeniu zdjęć składowych w jedną fotografię szerokość zdjęcia znacząco się zwiększy, więc warto tworząc zdjęcia składowe „złapać” trochę więcej nieba i ziemi. Zawsze będzie można to przykadrować na etapie sklejania panoram.

Podsumowanie
- Balans bieli, ostrość i ekspozycję musimy samodzielnie ustawić w trybie manualnym i stosować te same ustawienia we wszystkich zdjęciach składowych.
- Jeśli kadr tego wymaga, a to niestety zdarza się często, aparat musimy umieścić na specjalnej głowicy do panoram.
- Decydujemy się na takie ustawienie czasu i przysłony, aby w najbardziej optymalny sposób naświetlić całą panoramę. Gdy fotografowana scena tego wymaga możemy zastosować technikę HDR.
- Wykonujemy serię zdjęć trzymając aparat pionowo (w trybie portretowym) przesuwając się w jedną stronę (tu zalecane jest fotografowanie od lewej do prawej, ponieważ większość programów sklejających panoramy właśnie w taki sposób układa zdjęcia po wczytaniu).
Musimy również pamiętać o odpowiedniej zakładce, tak aby program mógł odnaleźć dostateczną ilość odpowiadających sobie zdjęć na każdym nakładającym się ujęciu. W miarę bezpieczne jest przyjęcie zakładki 40%, choć w praktyce zależy ona od fotografowanego kadru. Nie ma sensu stosowanie stałych skoków podczas wykonywania tego typu zdjęć, najlepszym sposobem jest obserwowanie tego, co widać na matówce – w ten sposób będziemy mieli pewność, że tak wykonamy zdjęcia składowe, aby udało się skleić panoramę.
Prace studyjne są już najłatwiejszym i ostatnim etapem. Jeśli wykonywaliśmy RAWy - co jest najrozsądniejszym rozwiązaniem – otwieramy wszystkie zdjęcia składowe i hurtowo wywołujemy je w taki sam sposób. Wywołane zdjęcia zapisujemy na dysku i otwieramy za pomocą aplikacji umożliwiającej sklejenie panoram, a po sklejeniu ich przez program zapisujemy na dysku jako finalny plik z wybranym przez nas rozszerzeniem i stopniem kompresji.

Wybrani producenci głowic panoramicznych
QTVRheads: www.qtvrheads.pl
Manfrotto: www.manfrotto.com
Nodal Ninja: www.nodalninja.com
Gitzo: www.gitzo.com
Kaidan: www.kaidan.com
Novoflex: www.novoflex.com

Wybrane aplikacje do składania zdjęć panoramicznych
PTGui: www.ptgui.com
Hugin: hugin.sourceforge.net
Krpano: krpano.com
Autopano: www.kolor.com
Panavue: www.panavue.com

Więcej o autorze artykułu na www.dobas.art.pl

Zobacz także:
TEST: Nikon V1, czyli debiut nowego systemu
Fotografia podróżnicza - porady na dobry początek
Neutralne filtry szare połówkowe w fotografii krajobrazowej
TEST: Sony NEX-5N – udana modernizacja
MAKRO – kilka porad na dobry i... tani początek
Rajd Dolnośląski - warsztaty fotograficzne w wydaniu Akademii Nikona
TEST: Olympus PEN E-P3 - alternatywa dla lustrzanki
Test amatorskich lustrzanek Nikona, cz. IV: Który model jest najlepszy dla Ciebie?
Poradnik kupującego: lustrzanka amatorska Nikona pod choinkę
Wiem, co kupuję: monitor dla fotografa
Olympus TOUGH – historia podwodna
KRAJOBRAZ – jak zauważyć i zrobić ciekawe zdjęcie?
Olympus TOUGH – twardziel dla najmłodszych (i nie tylko)