Muzeum Narodowe w Gdańsku organizuje spotkanie w ramach cyklu Rozmowy o fotografii. Tym razem prelegentką będzie Jolanta B. Kucharska, autorka wystawy „Krajobraz polski. Zakład fotograficzny Stanisława Szalaya”, którą można oglądać w Galerii Zielona Brama do 4 grudnia. Spotkanie z fotografką zaplanowano na czwartek, 3 listopada, godz. 18.00.

"Z Warszawą związane są początki fotografii polskiej. Już w kilka tygodni po paryskim oficjalnym pokazie zdjęć Daguerre’a jego wynalazek zaprezentowano w stolicy Priwislanskiego Kraju. Pokazano wówczas między innymi znane tylko z opisu dagerotypy Jędrzeja Radwańskiego wykonane w październiku 1839 roku, które przedstawiały kościół ss. Wizytek i Pałac Kazimierzowski przy Krakowskim Przedmieściu. Wykonane własnoręcznie dagerotypy służyły najwybitniejszemu pejzażyście miejskiemu XIX wieku – Marcinowi Zaleskiemu do malowania widoków Warszawy. Wybitny numizmatyk Karol Adolf Beyer (1818–1877), zwany ojcem polskiej fotografii, założył pierwszy stały zawodowy zakład fotograficzny w stolicy. Był wydawcą licznych albumów fotograficznych, prekursorem fotografii naukowej (w 1851 r. wykonał dagerotypy przedstawiające zjawisko zaćmienia Słońca). Jego cykl widoków placu Saskiego z lat 1861–1863, z biwakującymi tam wojskami carskimi, uważa się za pierwsze polskie zdjęcia reportażowe. Uczniowie Beyera: Jan Mieczkowski, Marcin Olszyński i Konrad Brandel nie tylko kierowali własnymi zakładami fotograficznymi, ale także w ciągu blisko 30 lat dokumentowali życie miasta. Konrad Brandel uważany jest za pierwszego polskiego fotografa prasowego. Czołową postacią fotografii przełomu XIX i XX wieku była Jadwiga Golczówna, jedna z niewielu kobiet, która w tym czasie prowadziła własne atelier w hotelu Bristol. Była też inicjatorką powstania pierwszej szkoły fotograficznej dla kobiet. W latach 1898–1905 współpracowała z właścicielem atelier fotograficznego Stanisławem Szalayem. W końcu XIX wieku swoje pierwsze zdjęcia wykonał najbardziej znany warszawski fotograf ubiegłego stulecia Zdzisław Marcinkowski. Zdjęcia Warszawy zajmowały poczesne miejsce z zbiorach Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości (1906–1944), z którym współpracowało kilku znanych artystów, między innymi Juliusz Kłos i Stanisław Nofok-Sowiński. Po I wojnie światowej pracownią fotograficzną TOnZP kierował głuchoniemy artysta malarz Józef Kościesza-Jaworski. Obrazy stolicy zagościły na kliszach Jana Bułhaka, który po ucieczce z Wilna przed bolszewikami przez blisko rok urzędował na Uniwersytecie Warszawskim (1920–1921). Wykonał w tym czasie blisko tysiąc widoków miasta, które przez cały okres międzywojenny można było kupić w stołecznych księgarniach jako oryginalną pamiątkę z Warszawy.

S.Szalay, Stare Miasto Warszawa

Oprócz zbioru TOnZP działała pracownia fotograficzna Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, kierowana przez Henryka Poddębskiego, jednego z najwybitniejszych warszawskich fotografów dwudziestolecia międzywojennego, powstałe w 1900 roku Towarzystwo Fotograficzne Warszawskie (od 1907 r. Polskie Towarzystwo Miłośników Fotografii) liczyło 200 członków. Dziesięć lat później Marian Fuks założył pierwszą agencję fotograficzną. Od XIX wieku w stolicy urządzano wystawy fotograficzne.

Dzięki pracy artystów fotografów, ale i amatorów (nielicznych posiadaczy aparatów fotograficznych) możemy odbyć nostalgiczną podróż po ulicach i placach stolicy, której już dziś nie ma, bo „zniknęła” na przełomie 1944 i 1945 roku."

– Jolanta B. Kucharska


Jolanta B. Kucharska – absolwentka historii Uniwersytetu Warszawskiego w 1977. W latach 1986–2002 była zatrudniona w Archiwum Zbiorów Fotograficznych i Rysunków Pomiarowych w Instytucie Sztuki PAN. Od 2002 do 2010 pracowała w Bibliotece Głównej Politechniki Warszawskiej w Oddziale Narodowego Zasobu Bibliotecznego przy opracowaniu materiału kartograficznego. Od roku 2010 do kwietnia 2013 współpracowała z Muzeum Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich w Kuklówce Radziejowickiej jako kustosz zbiorów archiwalnych i fotograficznych. Brała udział w ponad 30 konferencjach naukowych krajowych i zagranicznych dotyczących historii fotografii polskiej, kartografii, Kresów Wschodnich oraz architektury powojennej. W latach 1993–2001 była stypendystką instytucji litewskich związanych z ochroną zabytków, m.in. Instytutu Architektury i Budownictwa w Kownie czy Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie. Jest autorką ponad 130 publikacji naukowych i popularnonaukowych wydanych w Polsce, na Litwie, Białorusi, Ukrainie. Jest autorką lub współautorką publikacji książkowych, m.in. Wilno w fotografii Jana Bułhaka (1966), Dawna fotografia lwowska 1839–1939 (2004), Wilno. Najpiękniejsze fotografie (2013) oraz Warszawa. Najpiękniejsze fotografie (2015). Jest autorką opracowania naukowego pamiętników: Jan Bułhak. Kraj lat dziecinnych (2003), a także organizatorką wystaw fotograficznych i autorką licznych prac fotograficznych ilustrujących artykuły własne oraz innych autorów.

Wystawa „Krajobraz polski. Zakład fotograficzny Stanisława Szalaya” jest czynna do 4 grudnia 2016, wtorek – niedziela: 10.00–17.00. Można ją oglądać w Gdańskiej Galerii Fotografii (Zielona Brama).

Więcej informacji: www.mng.gda.pl

Zobacz także:
Kolej Transsyberyjska w Lunie
Balkan Playground
Wernisaż Punktu widokowego
Zamojski Kontekst
Ostatni festiwalowy weekend
Akademia fotografii
Festiwal TERRA
Grand Prix Fotofestiwal 2017
Jury Fotofestiwalu 2017
Tym razem Patagonia
NY we Wrocławiu
Fotofestiwal 2017
I am a woman – wernisaż